Telefon yazılarını biraz daha büyütmek, gece araç kullanırken karşıdan gelen farlardan daha fazla rahatsız olmak, merdiven inerken basamakları seçmekte zorlanmak, okumak için eskisinden daha güçlü bir ışığa ihtiyaç duymak…
Bu değişiklikler bazen yaşın doğal bir sonucu gibi değerlendirilebiliyor. Oysa günlük hayatta giderek daha sık hissedilen bu zorlukların altında katarakt bulunabiliyor.
Veni Vidi Göz Göz Hastalıkları ve Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. Ragıp Gürsel, kataraktın yalnızca bulanık görmeyle sınırlı olmadığını, kişinin günlük yaşamındaki birçok alışkanlığı fark ettirmeden değiştirebildiğini belirtiyor.
“Hasta bazen ne kadar az gördüğünü fark etmeyebiliyor”
Katarakt, gözün içinde bulunan doğal merceğin zamanla saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıkıyor. Ancak süreç çoğunlukla yavaş ilerlediği için kişi görmesindeki değişikliklere zaman içerisinde uyum sağlayabiliyor.
Op. Dr. Ragıp Gürsel bu durumu şöyle anlatıyor:
“Bazı hastalar muayeneye geldiklerinde görmelerinin çok kötü olmadığını düşünüyor. Fakat konuşmaya başladığımızda gece araç kullanmaktan kaçındıklarını, televizyona daha yakın oturduklarını, telefon yazılarını büyüttüklerini veya okumak için daha fazla ışığa ihtiyaç duyduklarını öğreniyoruz. Kataraktın günlük yaşamdaki etkileri bazen görme testinden önce kişinin alışkanlıklarında kendini gösteriyor.”
Gece görüşü neden daha erken etkilenebiliyor?
Kataraktı olan kişilerde özellikle gece saatlerinde ışıkların etrafında dağılmalar, parlama ve kamaşma görülebiliyor.
Karşıdan gelen otomobil farları daha rahatsız edici hale gelebiliyor, yol üzerindeki detayları seçmek zorlaşabiliyor.
Op. Dr. Gürsel, “Gündüz kendisini rahat hisseden bir kişi gece sürüşünde belirgin bir görme problemi yaşayabilir. Bu nedenle kişinin yalnızca ne kadar gördüğü değil, hangi koşullarda zorlandığı da önemlidir” diyor.
Merdiven ve kaldırım gibi detaylar neden önem kazanıyor?
Katarakt ilerledikçe görüntü yalnızca bulanıklaşmayabiliyor; kontrast algısı da azalabiliyor.
Bir merdiven basamağının sınırını görmek, kaldırım yüksekliğini fark etmek veya loş bir ortamda birbirine yakın renkleri ayırt etmek daha güç hale gelebiliyor.
Özellikle ileri yaşlarda bu değişiklikler günlük hareket güvenliği açısından da önem taşıyor.
Renklerin soluklaşması da bir belirti olabilir
Kataraktın daha az fark edilen etkilerinden biri renk algısındaki değişim.
Doğal göz merceğinin saydamlığını kaybetmesiyle renkler daha mat, sarımsı veya soluk algılanabiliyor.
Op. Dr. Gürsel, “Bu değişim çok yavaş gerçekleştiği için hasta çoğu zaman renklerin farklılaştığını fark etmiyor. Çünkü göz zaman içerisinde yeni görüntüye alışıyor” ifadelerini kullanıyor.
Sürekli gözlük değiştirmek her zaman çözüm değil
Katarakt gelişimi sırasında göz numarasında da değişiklik görülebiliyor.
Bu nedenle bazı hastalar kısa süre içerisinde birkaç kez gözlük değiştirme ihtiyacı hissedebiliyor. Ancak yeni gözlüğe rağmen görme kalitesi yeterince artmıyorsa, bu durumun nedeninin araştırılması gerekiyor.
“Gözlük numarasının değişmesi tek başına katarakt anlamına gelmez. Ancak sık numara değişikliği, ışıkta kamaşma ve görme kalitesinde azalma birlikte görülüyorsa detaylı göz muayenesi yapılması önemlidir.”
Kataraktın “olgunlaşmasını” beklemek gerekiyor mu?
Geçmişte sık kullanılan “katarakt iyice ilerlesin, sonra ameliyat edilir” yaklaşımı günümüzde her hasta için geçerli değil.
Tedavi zamanlamasında kataraktın derecesinin yanı sıra kişinin günlük yaşamının ne kadar etkilendiği de değerlendiriliyor.
Op. Dr. Ragıp Gürsel şöyle açıklıyor:
“Bir kişi gece araç kullanamıyorsa, okumakta zorlanıyorsa veya günlük aktivitelerini eskisi kadar rahat yapamıyorsa bu durum bizim için önemlidir. Katarakt tedavisinin ne zaman yapılacağı hastanın muayene bulguları ve günlük ihtiyaçları birlikte değerlendirilerek belirlenir.”
Katarakt tedavisinde ne yapılıyor?
Katarakt oluştuğunda saydamlığını kaybeden doğal göz merceği ilaçla eski haline getirilemiyor.
Tedavi gerektiğinde bulanıklaşan doğal mercek cerrahi olarak çıkarılıyor ve yerine yapay göz içi merceği yerleştiriliyor.
Günümüzde farklı görme ihtiyaçlarına yönelik çeşitli göz içi mercek seçenekleri bulunuyor. Hangi mercek türünün değerlendirileceği ise kişinin göz yapısına, retina ve kornea durumuna, yaşam biçimine ve beklentilerine göre belirleniyor.
“Her görme değişikliğini yaşa bağlamayın”
Op. Dr. Ragıp Gürsel, özellikle ilerleyen yaşlarda ortaya çıkan görme değişikliklerinin yalnızca yaşlanmanın doğal sonucu olarak kabul edilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor:
“Görmenin azalmasının nedeni katarakt olabilir ancak retina hastalıkları, göz tansiyonu veya başka göz sorunları da benzer şikâyetlere yol açabilir. Bu nedenle kişinin günlük hayatını etkileyen görme değişikliklerinin nedeninin göz muayenesiyle belirlenmesi gerekir.”
Katarakt bazen günlük alışkanlıkların değişmesiyle fark edilir
Katarakt her zaman ani bir görme kaybıyla ortaya çıkmaz.
Bazen ilk işaret;
gece araç kullanmaktan kaçınmak,
telefon yazılarını büyütmek,
okurken daha fazla ışığa ihtiyaç duymak,
merdivenlerde daha dikkatli hareket etmek
veya yeni gözlüğe rağmen yeterince net görememek olabilir.
Bu nedenle kataraktı yalnızca bulanık görmeye yol açan bir göz problemi olarak değil, kişinin günlük yaşamındaki görme kalitesini ve alışkanlıklarını etkileyebilen bir süreç olarak değerlendirmek gerekiyor.
