Gökbilimciler, Güneş Sistemi’nin uzak alanlarında yeni bir cüce gezegen adayı tespit etti.

Şili’deki Vera C. Rubin Gözlemevi’ni kullanan araştırmacılar, Plüton’un yörüngesinin ötesinde hareket eden büyük ve buzlu bir gök cismi buldu.

2026 ED138 adı verilen cismin, Güneş’e Dünya’dan yaklaşık 46 kat daha uzak bir yörüngede yer aldığı belirlendi.

Karşılaştırmak gerekirse, Plüton, Güneş’in etrafında Dünya’ya göre ortalama 40 kat daha uzakta dönmektedir.

Araştırmacılar, yeni bulunan cismin çapının yaklaşık 600 ile 1500 kilometre arasında olabileceğini tahmin ediyor. Ancak kesin boyutunun ve fiziksel özelliklerinin belirlenebilmesi için daha fazla gözlem yapılması gerekmektedir.

Eğer 2026 ED138 cüce gezegen olarak sınıflandırılırsa, Uluslararası Astronomi Birliği (IAU) tarafından resmen tanınan cüce gezegenlerin sayısı altıya yükselecek.

IAU tarafından tanınan beş cüce gezegen mevcuttur. Bu gezegenler arasında Plüton, Eris, Haumea ve Makemake Neptün’ün ötesinde yer alırken Ceres ise Mars ile Jüpiter arasındaki ana asteroit kuşağında bulunmaktadır.

İlk ölçümlere göre 2026 ED138’in cüce gezegen statüsü kazanması durumunda bu alandaki en büyük gök cisimlerinden biri olabileceği ifade ediliyor.

‘DAHA KEŞFEDİLECEK ÇOK ŞEY VAR’

2026 ED138’i ilk bulan Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden astrofizikçi Matt Holman, bu keşfin Güneş Sistemi’ne dair araştırmalar için yeni bir dönemin başlangıcını işaret edebileceğini vurguladı.

Holman, “Bana göre bu keşif, Rubin Gözlemevi ve diğer teleskoplarla hâlâ pek çok heyecan verici keşfin yapılabileceğini gösteriyor” dedi.

Yeni gök cismi, Şili’nin orta kısmındaki Cerro Pachón Dağı’nın zirvesinde bulunan Vera C. Rubin Gözlemevi aracılığıyla tespit edildi.

Gözlemevi, ABD Ulusal Bilim Vakfı (NSF) ile ABD Enerji Bakanlığı’nın ortak projesi olarak faaliyet göstermektedir.

PLÜTON NEDEN GEZEGEN STATÜSÜNÜ KAYBETMİŞTİ?

Güneş Sistemi’nin dokuzuncu ve en uzak gezegeni olarak uzun yıllar kabul edilen Plüton, 2006 yılında Uluslararası Astronomi Birliği tarafından yeniden sınıflandırıldı.

Plüton’un gezegen tanımında yer alan diğer gök cisimlerine kütleçekimsel olarak hâkim olma koşulunu sağlamadığına karar verildi. Böylelikle Plüton, cüce gezegen kategorisine alındı.

Yeni keşfedilen 2026 ED138 de Plüton gibi Güneş Sistemi’nin birçok buzlu gök cismini barındıran uzak ve soğuk bölgelerden birinde bulunmaktadır.

Bir gök cisminin cüce gezegen olarak kabul edilmesi için yeterli kütleye sahip olması ve kendi kütleçekiminin etkisiyle yaklaşık küresel bir form alması gerekir.

Araştırmacılar, 2026 ED138’in bu koşulu karşılayabilecek büyüklükte olduğunu düşünüyor. Ancak cismin gerçek çapı ve yapısı henüz kesin olarak bilinmiyor.

Astrofizikçi Matt Holman, gelecek aşamada cismin fiziksel boyutlarının belirlenmesine odaklanacaklarını açıkladı.

Holman, “Yapmamız gereken en önemli şey, 2026 ED138’in fiziksel boyutunu net bir biçimde belirlemek” ifadelerini kullandı.

ŞİLİ’DEKİ İKİNCİ TELESKOP DEVREYE GİRECEK

Araştırmacılar, gök cisminin boyutlarını daha doğru şekilde ölçmek için Şili’deki ALMA teleskobundan faydalanmayı planlıyorlar.

Holman, Vera C. Rubin Gözlemevi’nin gök cisminden yansıyan Güneş ışığını tespit ettiğini ancak bu yöntemin tek başına kesin boyut ölçümü yapmak için yeterli olmadığını açıkladı.

Küçük ama yüksek yansıtıcılığa sahip bir cismin; daha büyük fakat daha az ışık yansıtan bir nesneyle aynı parlaklıkta görünebileceğine dikkat çekti.

Holman ayrıca ALMA gibi daha uzun dalga boylarında gözlem yapabilen teleskopların ise cismin kendisinden yayılan ışığı tespit ederek gerçek boyutunun hesaplanmasına yardımcı olabileceğini ifade etti.

Dünya’nın en güçlü radyo teleskop sistemlerinden biri olan Atacama Büyük Milimetre/Milimetrealtı Dizisi (ALMA), Şili’deki Atacama Çölü’nde yer almaktadır.

2026 ED138’in keşfi, ABD’nin Washington eyaletindeki Spokane kentinde düzenlenen bilimsel bir toplantıda duyuruldu.